Katil Uşak mı?
GM dışında elektrikli araçları kimin öldürdüğü konusunda muhtelif günah keçileri piyasaya sunuldu. “Tüketiciler konuyu anlamadı” dediler. Pillere kusur bulanlar oldu. Her ne kadar EV1’e ilk takılan piller sadece 100 km dayanabiliyorsa da Rus asıllı bilim adamı Stan Ovshinsky’nin tasarladığı piller 160 km’ye kadar dayanabiliyordu. Bu tez de çürümüştü. Diğer iki olağan şüpheli, otomotiv sektörü yöneticileri ve petrol kartelleriydi. Petrol kartelleri daha uzun yıllar trilyonlarca dolarlık iş yapılacağını hesaplıyorlardı. Aerovironment kuruluşunda araştırma mühendisi olan Wally Rippel konuyu şöyle özetliyor: “Petrol kartelleri elektrikli araçların altı yıl içinde hedefledikleri başarıyı elde edeceğinden korktu. Otomotiv endüstrisi ise altı ay içinde çok fazla para kaybetmekten.”
Otomotiv endüstrisinin bir takıntısı daha vardı. Sıfır emisyon yasasına karşı çok öfkeliydiler. Yasayı ısrarla haksız bir dayatma olarak gördüler. Yasaya karşı ilk tavır alan firma da, zamanında Kaliforniya’da elektrikli tramvay hattını satın alıp sonra bu hattı bir güzel iptal eden GM oldu. Otomotivcilerin en büyük endişelerinden biri de yan sanayiden elde edilecek gelirlerin ortadan kalkmasıydı. Çünkü elektrikli arabalardaki bozukluklar için o kadar karmaşık tamirat işlemleri gerekmiyordu.
Bu arada devlet ne yapıyordu? Başta Hummer olmak üzere, 2,7 tonluk cipler için 100 bin dolara varan teşvikler verirken elektrikli araçlara bahşedilen teşvik sadece 4 bin dolardı. Bu arada dönemin Neo-Con bürokratlarının geçmişlerinde büyük petrol şirketlerinde yöneticilik yaptıklarını zaten biliyoruz. Sözgelimi Amerikan Otomobil Üreticileri Derneği Başkanı Andrew Card, Bush yönetiminin en yakın danışmanlarından biri olmuştu. Card, aynı zamanda GM’nin eski başkan yardımcısıydı. CARB’a açılan davada onun da imzası vardı. Başkan yardımcısı Dick Cheney’in Halliburton’da, Condolezza Rice’ın Chevron’da yöneticilik yaptığını artık sağır sultan biliyor. Carter Vakfı’nın enerji danışmanlarından David Freeman 70’lerden beri aynı konunun tartışıldığını hatırlatıyor. Öyle ya, o yıllarda petrol krizi patladığında iş başında olan Jimmy Carter döneminde ABD’nin güneş enerjisine yönelik ilk yatırımları başlamıştı. Petrol krizi bitince de hemencecik fosil yakıtlara dönülmüştü. Geleceğe
Doğru Geri Geri Gitmek
ABD’deki Yeşiller Partisi’nin lideri olan Ralph Nader aynı zamanda tecrübeli bir tüketici hakları avukatı. Ralph Nader GM’nin üst yönetimini “Geleceğe doğru geri geri giden bir topluluk olarak” tanımlıyor. Chris Paine “Elektrikli Arabaları Kim Öldürdü” belgeselini 2006 yılında yapıyor. Ralph Nader’ın yakın dostu belgeselci Michael Moore ise “Elveda General Motors” başlıklı makalesini 2009 yılında yazıyor. Moore, konuya epey vâkıf bir gazeteci. Kendisi yıllardır GM’nin merkezinin de bulunduğu Flint’te oturuyor. Moore, henüz 1989 yılında GM’nin Flint’teki merkezi kapatılıp 30 bin kişi işsiz kaldığında “Roger ve Ben” belgeselini çekmişti. 2009 yılında yazdığı “Elveda General Motors” makalesinde ise şunları yazıyordu: “GM yıllardır büyük bir inatla güvenlik ve çevre kurallarını ihlal etmeye devam etti. Yıllardır aynı, çok fazla benzin yakan, iki yıl içinde darmadağın olan takoz arabaları üretti. Tüketicinin talep ettiği yakıt tasarrufu yapabilen arabaları üretmeyi reddettiler.” Michael Moore bu yüzden ABD Başkanı Barack Obama’yı uyarıyordu: “GM yöneticilerini kurtarmak için 30 milyar dolarımızı sokağa atmayın. GM’yi gerçekten kurtarmak istiyorsanız kuruluşun raylı sistemlere, alternatif enerjiye, hibrid arabalara ve elektrikli arabalara yatırım yapmasını sağlayın.”
Otomotiv sektörünün ilk büyük inovasyonu içten yanmalı motorun icadıydı. Sorun şuydu ki, yıllardır kayda değer başka bir inovasyon yapılmamıştı. Elektrikli arabalarda ise içten yanmalı motor yoktu. Otomobil üreticilerini esas paniğe sürükleyen de buydu zaten. Öte yandan ne üretirlerse üretsinler artık diğerlerinden bir farkları olması gerekiyordu. Üstelik gezegen de sinyal vermeye başlamıştı. Bu yüzden başta GM olmak üzere, otomotiv üreticileri elektrikli araçları bir süreliğine engellemeyi başarmışlardı. Biz fani tüketicilere temiz bir 10 sene kaybettirerek aslında büyük bir vebalin altına girmişlerdi. Ama zaman değişmeye devam ediyordu. Yeni şeyler söylemek, yapmak gerekiyordu. Bu yüzden elektrikli arabalar intikam için geri dönüyor. 2001 yılından beri GM’nin başkan yardımcılığını yürüten Bob Lutz elektrikli araçları diriltmek için çalışıyor. Hikayenin bu seferki kahramanları arasında Nissan CEO’su Carlos Ghosn, Tesla Motors’un sahibi Elon Musk ve Süper tamirci Greg Gadget Abbott gibi isimler var. “Elektrikli Araçların İntikamı” Türkiye’de ne zaman vizyona girer bilmiyoruz ama hikâyenin devamı, yeni bir saçmalık olmazsa asfaltta devam edecek gibi. Merakla bekliyoruz.
