“Her Dem Toprak İçin” Projesiyle Çayda %38 Verim Artışı

Sürdürülebilir çay tarımının temelini oluşturan toprak sağlığının korunması amacıyla TEMA Vakfı ve Doğuş Çay iş birliği ile 2016 yılında Rize’de başlatılan ‘Her Dem Toprak İçin’ projesi 3’üncü etap çalışmaları ile devam ediyor. 2021-2022 yıllarını kapsayacak olan yeni dönemde örnek uygulamaların Trabzon ve Artvin illerinden bahçeleri de kapsayacak şekilde daha fazla örnek bahçede yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Sürdürülebilir çay tarımı için örnek bahçeler aracılığıyla doğru tarımsal uygulamaların üreticilere gösterilmesini ve bu uygulamaların yaygınlaştırılmasını hedefleyen ‘Her Dem Toprak İçin’ projesinde 3’üncü etap çalışmalarının başlatıldığı dün yapılan basın toplantısında duyuruldu.

TEMA Vakfı ve Doğuş Çay işbirliği ile 2016 yılından bu yana dünyanın sayılı çay üretim merkezlerinden Rize’de yürütülen projenin yeni döneminde uygulama alanı genişletildiği belirtiliyor.

Çay topraklarındaki asitleşme sorunu hakkında sosyal paydaşlara yönelik farkındalık çalışmalarıyla başlayan ve 5 yıldır başarı ile devam eden proje sayesinde hayata geçirilen örnek bahçelerde %38 verim artışı sağlandığı ifade ediliyor.

2016 yılında başlatılan “Her Dem Toprak İçin” projesinde bugüne kadar elde edilen kazanımlara değinen TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç; “Çay, Türkiye ve özellikle Doğu Karadeniz Bölgemiz için çok büyük bir öneme sahip bir tarımsal varlık. Çayın geleceği ise, çayın yetiştirildiği toprakların ve çay tarımına bağlı yaşamın sürdürülebilirliğinden geçiyor. Ne yazık ki son 50 yılda başta yoğun kimyasal gübre kullanımı sebebiyle çay topraklarının sağlığı büyük oranda bozulmuş durumda. Bölgedeki toprakların yaklaşık %86’sı yoğun kimyasal gübre kullanımı sebebiyle kuvvetli veya çok kuvvetli seviyede asidik hale geldi. Bu da toprağın, çay tarımına uygun olmadığı anlamını taşıyor. Biz de Doğuş Çay işbirliğiyle 2016’da Rize’de başlattığımız bu projede, ilk iki fazda öncelikle çay topraklarındaki asitleşme sorunu konusunda farkındalık yaratarak doğru tarımsal uygulamalar ile toprakların nasıl ıslah edileceğinin bölge üreticilerine gösterilmesine ağırlık verdik. Bu kapsamda 2016 yılından bugüne kadar, üreticiler, çay eksperleri, kadınlar, din görevlileri, muhtarlar, budamacılar, öğretmenler ve gençler olmak üzere yaklaşık 12 bin kişiye eğitimlerle ulaştık.

Rize ilinin farklı vadilerini temsilen seçilen 6 uygulama bahçesinde (toprak örneğine dayalı tarım kireci, çay atığı kompostu, organik gübreleme, budama ve çapalama gibi) örnek uygulama çalışmaları yürüttük.

Örnek uygulama bahçelerinde çay atığından kompost yaparak toprağa geri kazandırdık.

Özellikle çay fabrikalarında üretim sonrası ortaya çıkan çay atıklarının kompost haline getirilerek tekrar çay bahçelerinin gübre ihtiyacının karşılanmasında kullanılması çok önemli. Yürütülen çalışmalarla başlangıçta çok kuvvetli asit (ph 4,14) karakterde olan uygulama bahçelerini, çay tarımı için de uygun olan orta derece asit (pH 5,51) seviyelerine getirdik. Tabii ki toprak sağlığının iyileşmesi ürün verimine de yansıdı ve tüm bu uygulamalar sonucunda bahçelerde 3 yıl gibi kısa bir sürede ortalama %38 oranında verim artışı sağladık” diyerek projede gelinen bu başarılı noktadan oldukça memnun olduklarını ifade etti.

Projenin çıktılarının yereldeki üreticilerinde dikkatini çektiğini belirtilirken, hep beraber hasat yapıldığı için hasat döneminde projeye dahil olmayan üreticilerinde bu teknikleri benimsediğinin görülebildiğini, bu sayede önemli bir model çalışması olduğu belirtildi.

Projenin Üçüncü Etapında Çalışmalar Diğer İllere De Uzayacak

Projenin 3’üncü etap çalışmaları hakkında bilgi veren Deniz Ataç; “İlk iki fazda elde edilen başarılı sonuçların mutlaka bölge bahçelerine yaygınlaştırılması gerektiği düşüncesiyle işbirliğimizi 2022 yılına kadar uzatma kararı aldık ve projede 3’üncü etap çalışmalarımızı başlattık. Yeni dönemde 6 bahçe olan örnek uygulama bahçe sayımızı %50 artırarak 9’a çıkardık. 2021 yılına dek Rize’de yürüttüğümüz çalışmalarımızı, çay tarımının yapıldığı Trabzon ve Artvin illerini de kapsayacak şekilde genişlettik. Yeni dönemde sahibi kadın üretici olan bir bahçeyi de örnek uygulama bahçesi olarak projeye dâhil ettik. Bu bahçede kadınlara yönelik bahçe günü etkinlikleri düzenleyeceğiz. Beraberinde, uygulamaları daha çok üreticiye yaygınlaştırmak için, eğitim çalışmalarımıza; üretici, çay eksperi ve gelecekte çay tarımına hizmet edeceğine inandığımız, bölgede tarımsal mesleki eğitim gören üniversite öğrencileri ile devam edeceğiz. 600 kişinin katılmasını hedefliyoruz. Şimdiye dek toprak analizleri ile toprakların yapısındaki iyileşmeyi izlemiştik. Projenin bu yeni döneminde toprak analizlerine ilave olarak, uygulamaların çayın kalitesine olan etkisini de ölçümlemek üzere yaprak analizleri de yapacağız” dedi.

Harika Karakan Batallı: “Toprak Her Şeyden Değerli”

Doğuş Çay’ın Doğu Karadeniz’den, çayın ana vatanı Rize’den çıkmış bir marka olduğuna dikkat çeken Doğuş Çay Yönetim Kurulu Üyesi Harika Karakan Batallı, “Türkiye, dünyada çay tüketiminde birinci, üretiminde ise beşinci sırada. Türkiye’de sudan sonra en fazla tüketilen tek içecek çay. Türkiye’de üretilen çayın diğer ülkelerde üretilen çaylara göre çok önemli bir üstünlüğü var” dedi.

Karakan Batallı sözlerine şöyle devam etti: “Mevcut durumda çay, Doğu Karadeniz bölge insanı ve ekonomisi için adeta yaşamsal önem taşıyor. Türkiye’de toplam siyah çay üretimi miktarı 285 bin ton. Doğuş Çay olarak bu üretimin yaklaşık 40 bin tonunu biz karşılıyoruz. Türkiye’de üreticilerden toplam yaş çay alım miktarı 1.445.180 ton. Bunun %52’si devlet, %48’i ise özel sektör tarafından gerçekleştiriliyor. Doğuş Çay ise özel sektörde %23’lük bir oranla 160 bin ton yaş çay alımı ile üreticilerini destekliyor. Üçü dünyanın en büyük çay fabrikaları arasında yer almak üzere; Rize’de beş adet yaş çay işleme, Ordu’da ise bir adet çay paketleme tesisimiz bulunuyor. Bu tesisler yıllık 50 bin ton üretim kapasitesine sahip. Genel merkezimizle birlikte, fabrikalarımızda 4 bin kişiyi istihdam ediyoruz. Çay, bizim işimizin merkezinde. Çay tarımının etkin ve verimli şekilde yapılması, toprağın sağlıklı bir şekilde işlenmesi sadece bizim gibi çay üreticileri için değil, ülke ekonomisinin geleceğini düşünen herkes için bir öncelik olmalı. Buradaki kritik nokta çay üretiminde toprağın sürdürülebilir yönetimi.”

“Toprağa olan saygımızı her şeyden değerli görüyoruz; çünkü toprak bizim ana hammaddemiz. Gelecek nesillerin de bu bilinç ile yetişmesi, doğru ve iyi tarım uygulamalarından geçiyor. TEMA Vakfı ile projemizin temel amacı, Türkiye’de tarım ile uğraşan uğraşmayan tüm kişi ve kuruluşlarda farkındalık yaratmak, onlara ilham olabilmek. Bunu başarabilmek benim ve Doğuş Çay ailesi için çok büyük bir mutluluk. Bunun için var gücümüzle çalışıyoruz.”