Baklagiller: Mütevazı Değil, Mükemmel

Sürdürülebilir tarım ve gıda sistemlerinde oynadığı rolü vurgulamak için her yıl 10 Şubat tarihi “Dünya Baklagiller Günü” olarak kabul ediliyor. Günün 2026 teması ise bu tarımsal ürünlere yönelik azalan ilgiyi artırmak amacıyla baklagillerin mükemmelliğine vurgu yapıyor.

Bundan sekiz yıl önce Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, baklagillerin beslenme, gıda güvenliği, çevresel sürdürülebilirlik ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA’lar)katkısı konusunda küresel farkındalık oluşturmak amacıyla 10 Şubat tarihini “Dünya Baklagiller Günü” olarak kabul etti. Böylelikle gün kapsamında düzenlenen etkinliklerle baklagillerin daha verimli, kapsayıcı, dayanıklı ve sürdürülebilir tarım-gıda sistemlerine dönüşümde oynadığı temel rol vurgulanıyor.

Hem Besleyici hem de Çevre Dostu

Baklagiller, protein, lifler, vitamin ve mineraller açısından zengin, besin değeri yüksek ve çok yönlü bileşenler olarak sağlıklı bir yaşam için gerekli birçok özelliğe sahip. Yanı sıra bitki temelli protein kaynağı olarak vegan ve vejetaryen beslenmenin temel unsurları da olan baklagiller, uzun raf ömrüne sahip olması nedeniyle de beslenme çeşitliliğini artırma ve gıda kaybı ile israfını azaltmaya yardımcı olma görevi de görüyor.

Baklagiller besleyici değerlerinin ve farklı beslenme tercihlerine uygunluklarının ötesinde, yetiştirilmeleriyle de çevre dostu bir tür. Diğer protein kaynaklarına göre daha az suya ihtiyaç duyan baklagiller, sentetik azotlu gübre ihtiyacını azaltıyor ve toprak organik karbonunu artırmaya yardımcı oluyor. Böylece bir yandan düşük çevresel ayakizi üretirken bir yandan da çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunuyor. Yanı sıra küresel çapta tarımsal istihdam ve girişimcilik fırsatlarına da katkı sunmaya devam ediyor.

Baklagillere Yönelik Yanlış Bir Algı Yürüyor

Dünya Baklagiller Günü’nün 2026 teması ise “Dünyanın Baklagilleri: Sadelikten Mükemmelliğe” olarak belirlendi. Bakliyatlar olağanüstü besinsel özelliklere sahip ve yetiştirilmeleri önemli çevresel faydalar sağlıyor.

Tüm faydalarına rağmen kişi başına baklagiller tüketimi son yıllarda birçok ülkede azalmaya başladı. Beslenme alışkanlıklarındaki değişimler, tüketici tercihlerinin dönüşmesi ve bazı bağlamlarda baklagillerin hâlâ “mütevazı” ya da geleneksel gıdalar olarak algılanması da bu düşüşe etki etti.

Oysa yüzyıllardır dünyanın dört bir yanında, farklı kültürler ve sosyoekonomik koşullar içinde sofralarda yer alması, baklagillerin uygun fiyatlı ve besin değeri yüksek gıdalar sağlayarak herkes için besleyici diyetleri erişilebilir kılmada temel bir rol oynadığını gösteriyor. Bu nedenle 2026 teması da baklagilleri gölgeleyen yanlış algıları sorgulamayı ve taşıdığı özelliklerle gerçek mükemmellikleri konusunda farkındalık yaratmayı amaçlıyor.