EKOIQ
Yeni bir işbirliği, kadınların liderlik ettikleri tarım ve gıda kooperatiflerinin güçlendirilerek, hem ülkemizin kırsal kalkınmasına hem de gıda güvenliğine katkıda bulunmayı amaçlıyor. Program ile kooperatifler yalnızca üretim aşamasında değil; ürün geliştirmeden satışa uzanan tüm süreçlerde desteklenecek.
Tarım ve gıda sektöründeki üretici kadınlar, hem kırsal kalkınmada ve ülkemizin gelişiminde hem de gıda güvenliğinin sağlanmasında etkin rol oynuyor. İş Bankası ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı ilan edilen 2026’da toprağı emekle yoğuran, üretime yön veren çiftçi kadınları desteklemek amacıyla bir işbirliği başlattı.
İşbirliğinin tanıtımı, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü haftasında İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz, FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık, çiftçi kadınlar, kooperatif ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirildi. İşbirliğiyle Güçlü Kadınlar, Dönüşen Tarım-Gıda Sistemleri başlığıyla ülkemizin dört bir yanında Yeni Nesil Çiftçi Kadın Buluşmaları düzenlenerek, üretici kadınlara eğitim ve dijital satış desteği sunulacak. Bursa ile başlayan buluşmalar ülkemizin diğer bölgelerinde de devam edecek.
“Kadınların Güçlenmesi Kalkınmanın da Anahtarı”
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz, BM tarafından 2025’in Kooperatifler Yılı, 2026’nın ise Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı ilan edilmesinin kadınların tarımdaki rolünün artık görünür kılınması, güçlendirilmesi ve sürdürülebilir biçimde desteklenmesi ihtiyacını açık bir şekilde ortaya koyduğunu ifade etti.
Ülkemizde tarım sektöründe emek veren yaklaşık 5 milyon kişinin 2 milyonunu kadınların oluşturmasına rağmen, çiftçi kayıt sisteminde kadınların oranının yalnızca %15 seviyesinde bulunduğunu belirten Yılmaz, “Kadınların üretimdeki bu güçlü varlığının finansmana, pazara ve bilgiye erişimle desteklenmesi; hem kırsal kalkınmanın güçlenmesi hem de sürdürülebilir tarımsal üretimin gelişmesi açısından büyük önem taşıyor” dedi.
Kadınların öncülük ettikleri kooperatifler büyüdükçe sadece üretimin değil; köyler, yerel ekonomiler ve toplumsal dayanışmanın da güçlendiğine dikkat çeken Yılmaz, “Kadınların toprağa kattığı değerin, ülkemizin geleceğine yapılan yatırım olduğuna inanıyoruz” dedi ve kadınların güçlenmesinin bir eşitlik meselesi olmaktan başka aynı zamanda kalkınmanın da anahtarı olduğunu vurguladı.
“Kadın Kooperatifleri Kırsalın Sosyal Dokusunu Güçlendiriyor”
FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık ise bu işbirliğiyle kadınların üretip, işleyip, paketleyip, satıp yönettiği ama en az kazanan ve en geç görünür olduğu dengeyi değiştirmeyi amaçladıklarını belirterek, “Tarım-gıda sistemini dönüştürmek istiyorsak kadınları merkeze koymak zorundayız” dedi.
Birçok ülkede tarımın kadınlar için erkeklere kıyasla daha kritik bir geçim kaynağı olduğuna dikkat çeken Selışık, “Aynı büyüklükteki arazileri yönettiklerinde dahi çiftçi kadınlarda verimlilik farkı ortalama %24 oluyor. Aşırı sıcak geçen her gün, çiftçi kadınların ürettikleri mahsullerin toplam değerini erkeklere kıyasla %3 oranında daha fazla düşürüyor. İstihdam, eğitim ve gelirdeki cinsiyet farklarının azaltılması ise gıda güvensizliği farkının %52’sini ortadan kaldırabilir. Bu rakamlar bize kadınların üretim kapasitesinin, pazara erişiminin ve gelir imkanlarının güçlendirilmesinin yalnızca sosyal bir gereklilik değil, ekonomik ve yapısal bir zorunluluk olduğunu gösteriyor” diye konuştu.
Kadın kooperatiflerinin önemini vurgulayan Selışık, “Kadın kooperatifleri yalnızca üretim yapmıyor. Yerel ekonomiyi ayakta tutuyor, geleneksel bilgiyi koruyor, ailelerin geçimini sağlıyor ve aslında kırsalın sosyal dokusunu güçlendiriyor” diyerek FAO’nun desteklediği kooperatif programının önemine işaret etti.
Program ile kooperatifler yalnızca üretim aşamasında değil; ürün geliştirmeden satışa uzanan tüm süreçlerde desteklenecek. Kadın kooperatiflerine; gıda güvenliği, mevzuata uyum ve izlenebilirlik, markalaşma ve ürün tasarımı, ambalaj ve lojistik yönetimi, dijital, zirai ve finansal okuryazarlık, sosyal medya yönetimi konularında eğitimler verilecek. Eğitim sürecini tamamlayan kooperatifler, ilk etapta FAO’nun Kooperatif Destek Programı için geliştirilen Hepyerinden Dijital Platformu’na entegre edilecek. Platforma dahil edilen kooperatiflerin ürünleri, İş Bankası’nın iştiraki olan e-ticaret platformu Pazarama aracılığıyla ülke çapında satışa sunulacak; üreticilerin kalite ve gıda güvenliği standartları güçlendirilecek ve Pazarama’nın kampanya ve görünürlük desteği sayesinde ürünler daha geniş tüketici kitlelerine ulaşabilecek.
Süreçte Çiftçi Kadın Hikayeleri başlığı altında kısa video ve dijital içerikler hazırlanacak. Eğitim sürecine katılan ve dijital pazara entegre edilen kooperatiflerin dönüşüm hikayelerinin yer verileceği bu içerikler, kadın üreticilerin marka bilinirliğinin artmasına katkı sağlayacak.
Prof. Dr. Oğuz Özyaral
