EKOIQ
Birleşmiş Milletler’in yıllık iklim konferansı, bu sene 10-21 Kasım tarihleri arasında Brezilya’da gerçekleşiyor. COP30 için on binlerce kişi Brezilya’nın Belém kentinde toplandı. Zirvenin kapsamlı gündemi, geçmiş yıllardaki anlaşmaların üzerine inşa etme niyetiyle çok çeşitli konuları kapsıyor. Zirvenin ilk haftası geride kalmışken iklim finansmanının artırılması, fosil yakıtlardan uzaklaşılması, emisyon azaltım planlarındaki kolektif açığın giderilmesi ve şeffaflık gibi en tartışmalı konuların bir kısmı resmi sürecin dışında tartışılıyor.
Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen COP30’da ilk hafta geride kaldı. Zirvenin kapsamlı gündemi, geçmiş yıllardaki anlaşmaların üzerine inşa etme niyetiyle çok çeşitli konuları kapsıyor. Bu, 30 yılı aşkın süredir bazı ilerlemeler sağlayan ancak yeterli olmayan, adım adım ilerleyen bir süreç.
2025 yılı zirvesinden ne çıkacağı henüz belirsizliğini korurken;
- İklim finansmanının artırılması,
- Fosil yakıtlardan uzaklaşılması,
- Emisyon azaltım planlarındaki kolektif açığın giderilmesi,
- Şeffaflık gibi en tartışmalı konuların bir kısmı resmi sürecin dışında tartışılıyor.
Pazar günü başkanlık, zirvenin başarısının büyük ölçüde bağlı olduğu bu dört çetrefilli konu hakkındaki bir haftalık müzakereleri özetleyen bir rapor yayımlayacak. Resmi gündemde bulunmayan bahsi geçen görüşmeleri yöneten Brezilya’nın COP30 Başkanlığı’nın, bu konularda herkesin onaylayabileceği bir anlaşmaya varıp varmayacağına karar vermesi gerekiyor.
Bu yönde yöneltilen bir soruya cevap veren COP30 Başkanı André Correa do Lago, “Uzun zamandır böyle bir anlaşma düşünmediğimizi söylüyorum ama ülkelerden bu yönde bir talep gelirse Başkanlık bunu elbette dikkate alacak” dedi.
Resmi müzakere süreçlerindeki teknik çalışmaları tamamlamak için ise salı gününe kadar zaman var. Bu arada, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerden yetkililer, seragazı emisyonlarının azaltılması, finans ve uyum gibi daha üst düzey siyasi çekişme gerektiren konularda görüş toplamaya başlayacak.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell ise delegelere, COP30’un ile haftasının son oturumunda “Bir şeyler verin ki çok şey elde edebilesiniz” çağrısında bulundu.
Binlerce Kişi Acil Eylem Talebiyle Belém Sokaklarında
Zirvede Büyük Halk Yürüyüşü, çekişmeli müzakerelerin tam ortasında gerçekleşti ve geçtiğimiz hafta Yerli Halkların öncülük ettiği iki protesto oldu. Binlerce kişi, iklim krizi konusunda acil eylem talebiyle Belém sokaklarına çıktı. Bu, dört yıl önce Glasgow’da düzenlenen COP26’dan bu yana yıllık iklim müzakerelerinin gerçekleştiği alanın dışındaki ilk büyük protestoydu; zira son üç toplantı, protestolara tolerans gösterilmeyen yerlerde -Mısır, Dubai ve Azerbaycan- yapılmıştı.
Guardian’daki habere göre, yürüyüşün başlamasını beklerken Yerli Halklardan büyük bir grup slogan atıyordu. Raquel Wapichana, Roraima’dan dokuz saatlik bir yolculuk yaparak Belém’e geldi. Elinde “Mücadele edelim” yazılı bir pankart taşıyan Wapichana, “Halkım, toprağım, nehirlerimiz ve atalarımız için buradayım. Madencilik ve tarım endüstrisi tarafından sürekli tehdit ediliyoruz. Hayatta kalmak için mücadele etmeliyiz” dedi.
“Hayatımız Fosil Yakıtlardan Kurtulmamıza Bağlı”
Yürüyüşün en çarpıcı bölümü ise fosil yakıtlar için cenaze bölümüydü. Siyah giyinmiş bir düzine yas tutan kişi, iki büyük hortlak kuklasının ve üzerinde kömür, petrol ve gaz sözcükleri yazılı üç devasa tabutun altında toplandı.
Belémli bir aktör olduğunu söyleyen Krishna adlı bir kadın, siyah dantelli duvağı ve şemsiyesiyle Viktorya dönemindeki bir korku hikayesinden fırlamış bir karaktere benziyordu. Krishna, “Hayatımız fosil yakıtlardan kurtulmamıza bağlı. Çocuklarımız ve geleceğimiz mücadelemize bağlı. Sanatımla mücadele etmek için buradayım” diye konuştu.
Yürüyüşe birçok anti-kapitalist grup katılırken, ellerinde “Çevresel çöküş kapitalisttir: Lula, Amazon petrolüyle enerji dönüşümü bir saçmalıktır” pankartları yer aldı. Yakınlardaki bir kamyondan ise İspanyol sosyalist marşı Bella Ciao yüksek sesle çalındı. Protestocular arasında Maranhão’daki Quilombola Hareketi’nden Maria Melia da vardı. Amazon için mücadele ettiğini ve kendi topluluğunun topraklarından geçen hydrovia su taşıma projesine karşı çıktığını söyledi.
Filistin’e Destek
Müzakerelerin bitmesine bir hafta kaldı ve sonucun ne olacağı henüz belli değil. Brezilyalı ev sahibi, bir anlaşmaya dair karar yayımlamayı planlamadıklarını, bunun yerine uygulamaya odaklanmayı planladıklarını belirtti.
Bu arada delegeler, iklim finansmanı, ticaret, şeffaflık ve ülkelerin yakın zamanda sundukları ulusal iklim planlarının yetersizliğinin nasıl ele alınacağı gibi dört büyük konuda takılıp kalmış durumdalar. Bu konular, ülkelerin iki haftalık görüşmelerin başlamasından önce geçen pazar günü bir gündem üzerinde anlaşmalarından sonra ortaya çıkan ayrı bir başkanlık istişareleri dizisine dönüştürüldü.
