EKOIQ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı ile plastiklerin çevreye olan olumsuz etkilerini azaltmanın yanı sıra döngüsel ekonomiye geçişe katkıda bulunulması hedefleniyor. Kamuoyu ve paydaş görüşüne açılan taslakla ilgili olarak Greenpeace, yönetmeliğe “üretim yasağı” ve “genişletilmiş üretici sorumluluğu” maddelerinin eklenmesi talebini paylaştı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan, tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması amacı ile Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı kamuoyunun ve ilgili paydaşların görüşüne açıldı.
Taslağın, sıfır atık vizyonu kapsamında çevreye olan olumsuz etkileri azaltmanın yanı sıra yenilikçi ve sürdürülebilir iş modelleri, ürünler ve malzemelerle döngüsel ekonomiye geçişe katkıda bulunulması hedefleniyor. Yönetmeliğin, Avrupa Birliği (AB) Tek Kullanımlık Plastikler Yönergesi’ne (Single Use Plastics Directive) uyum sağlaması da amaçlanıyor.
Taslak yönetmelik kapsamında okso-bozunur plastik ürünler ile belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına yönelik çeşitli kısıtlamalar ve düzenlemeler öngörülüyor. Buna göre 1 Eylül 2026 tarihinden itibaren plastik çatal, bıçak, kaşık ve tabaklar, tamamen plastikten mamul içecek bardakları, içecek karıştırıcıları ile genleştirilmiş polistirenden (EPS) yapılmış gıda kapları ve içecek kaplarının piyasaya arzının yasaklanması planlanıyor. Taslak ayrıca bazı ürün gruplarında tüketimin azaltılmasına yönelik tedbirler ve tüketicilerin yeniden kullanılabilir alternatiflere yönlendirilmesini teşvik eden uygulamaları da içeriyor.
Düzenleme kapsamında tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik işaretleme yükümlülükleri de getiriliyor. Buna göre belirli ürünlerin üzerinde plastik içerdiğine ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin tüketicileri bilgilendiren işaretlerin yer alması gerekecek. Ayrıca üreticilerin, tüketicilerin sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını benimsemelerine yönelik farkındalık faaliyetlerine katkı sağlamaları da öngörülüyor.
Greenpeace’ten “Üretim Yasağı” ve “Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu” Talebi
Bakanlığın adımının önemini vurgulayan Greenpeace, yönetmeliğin plastik krizine karşı gerçek bir çözüm olması için üretim yasağını ve genişletilmiş üretici sorumluluğunu da içermesi gerektiğini ifade etti. Bakanlığın sunduğu yönetmelik taslağına görüşleri sunmak için son tarih 3 Nisan.
Greenpeace, yönetmeliğe “üretim yasağı” ve “genişletilmiş üretici sorumluluğu” maddelerinin eklenmesi talebini içeren görüşünü hazırladı. “Plastik Kirliliğine Karşı Son Adımı Birlikte Atalım” kampanyasıyla bu talepleri yüz binlerin ortak talebi olarak Bakanlığa teslim etmek için görüş metnini imzalama çağrısı yapıyor.
“Petrokimya Endüstrisi ve Şirketler Sorumluluktan Kaçıyor”
Greenpeace Türkiye Sosyal ve Ekonomik Kampanyalar Sorumlusu Berk Butan, bakanlığın adımını çok önemli bulduklarını, bu adımdan geri adım atılmadan gerekli genişletmelerin sağlanmasını beklediklerini söyledi.
Butan’ın açıklamaları şu şekilde: “Sadece piyasaya arzı (kullanımı) yasaklayıp, fabrikalardaki petrokimya bantlarının dönmesine izin verdiğimiz sürece plastik kirliliğiyle başa çıkmamız imkansız. Tek kullanımlık plastikler üretilmeye devam ettiği sürece, Türkiye’de yasal olarak piyasaya çıkmayan ürünler, el altından dolaşıma sokulmaya ya da başka ülkelerde kullanılarak gezegenin kirlenmesine katkı sağlamaya devam edecek. Plastik kirliliğinin faturasını yıllardır doğa, yerel yönetimler ve vergileriyle doğrudan halk ödüyor; bu krizden devasa kârlar elde eden petrokimya endüstrisi ve şirketler ise sorumluluktan kaçıyor. Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR), kirliliğin yükünü kamunun sırtından alıp sorumlulara taşıyabilir.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapacak olan Türkiye’nin öne çıkardığı ana temalardan biri ‘Sıfır Atık’. Dünyadaki tüm karar alıcıların gözü Türkiye’deyken, gerçek bir Sıfır Atık girişimi sadece ‘piyasaya arz’ kısıtlamalarıyla değil; plastik üreticilerinin vanasına dokunacak cesur kararlarla mümkün. Tek kullanımlık plastiklere karşı 700 bin kişi yan yana geldik ve yasağı gündeme aldırmayı başardık. Şimdi son bir adımımız kaldı. Herkesi, karar alıcıların sesimizi duyması ve yönetmeliğe ‘üretim yasağı’ ile ‘genişletilmiş üretici sorumluluğunu’ eklemesi için hazırladığımız görüş metnini imzalamaya ve Bakanlığı da attıkları bu önemli adımı genişleterek gerçek bir çözüm sağlamaya çağırıyoruz.”
Gözümüzden Kaçmayanlar
