Türkiye’nin Geleceğine Uzun Vadeli Bağlılık: Depremden Etkilenen Bölgelerde Ekosistem Restorasyonu Projesi

Amazon, üç yıl önce Türkiye’yi derinden etkileyen depremlerin ardından, bölgeye yardım malzemeleri ve temel ihtiyaç ürünleri ulaştırarak destek olmuştu. Şimdi de hibe programıyla depremden etkilenen bölgedeki doğal ekosistemlerin yeniden onarılmasını desteklemek amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (UNDP) 1,5 milyon euro destek sağlıyor. Projenin detaylarını anlatan Amazon Türkiye Perakende Genel Müdürü Burak Erdem, “Proje, doğa temelli çözümlere kaynak aktarılarak çevresel iyileşme ile ekonomik toparlanmanın birlikte ilerleyebileceğini göstermesi ve Amazon’un Türkiye’nin geleceğine yönelik uzun vadeli bağlılığını ortaya koyması açısından önem taşıyor” dedi.

EcoRest projesi hakkında genel bilgi verebilir misiniz?

EcoRest, Türkiye’de 2023 yılında meydana gelen depremlerden etkilenen bölgelerde ekosistemlerin yeniden onarılmasını desteklemek amacıyla hayata geçirilen bir ekosistem restorasyonu projesi. Proje, Amazon’un 100 milyon dolarlık Right Now Climate Fund (RNCF) kapsamında, Türkiye’deki ilk yatırımı olma özelliğini taşıyor. Amazon EcoRest Projesi’ne 1,5 milyon euro hibe sağlıyor. Proje, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından Orman Genel Müdürlüğü’nün himayelerinde yürütülmekle birlikte habitat restorasyonu, ağaçlandırma, doğa temelli çözümler, sürdürülebilir geçim kaynaklarının geliştirilmesi ve toplulukların afetlere karşı dayanıklılığının artırılmasına odaklanıyor. Bu kapsamda toplamda 450 hektarın üzerinde alanın iyileştirilmesi planlanıyor. Ayrıca yaklaşık 2 bin kişiye eğitim, ekipman ve uygulama desteği sağlanması da hedefleniyor.

EcoRest ile atılacak adımları öğrenebilir miyiz?

Proje ilk olarak Adıyaman’ın Yukarı Nasırlı Köyü’nde pilot uygulama ile başlayacak. Sahada arazi hazırlığı, fidan dikimi ve bakım çalışmaları yürütülecek. Bölgenin ihtiyaçlarına göre atık su arıtımı için yapay sulak alanlar, yağmur suyu hasadı sistemleri, sürdürülebilir kompost üretimi ve topluluk temelli tohum bankaları gibi doğa temelli çözümler hayata geçirilecek. Bununla birlikte ekosistem yönetimi ve sürdürülebilir tarım alanlarında eğitimler verilerek yeni geçim fırsatları oluşturulacak. Pilot uygulamadan elde edilen sonuçlara göre modelin yaklaşık 20 köye yaygınlaştırılması planlanıyor.

Bu proje Amazon için neden önemli?

Amazon, depremlerin yaşandığı günün hemen ardından 11 ilde acil yardım seferberliği başlatarak sivil toplum kuruluşlarına 1 milyon doların üzerinde finansal destek sağladı ve bölgeye yardım malzemeleri ile temel ihtiyaç ürünleri ulaştırdı. EcoRest, bu acil müdahalenin ötesine geçerek Amazon Türkiye’nin uzun vadeli bir kalkınma ortağı olmasını somutlaştırıyor. Türkiye’de Right Now Climate Fund kapsamında ilk kez hayata geçirilen bu proje, doğa temelli çözümlere kaynak aktarılarak çevresel iyileşme ile ekonomik toparlanmanın birlikte ilerleyebileceğini göstermesi ve Amazon’un Türkiye’nin geleceğine yönelik uzun vadeli bağlılığını ortaya koyması açısından önem taşıyor.

Proje ne kadar sürecek?

Proje, 2028’e kadar, yani yaklaşık üç yıllık bir dönemi kapsayacak şekilde planlandı. Pilot köydeki uygulamaların sahada başlamasının ise alan hazırlığı ve mevsimsel koşullara bağlı olarak 2026 yılı sonuna kadar gerçekleşmesi öngörülüyor. Pilot bölgedeki başarılı sonuçlarının ardından modelin, 2028 başına kadar yaklaşık 20 ilave köye yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Proje süresince sahada somut olarak neyin değiştiği görülecek?

İlk yıl içinde ağaçlandırma çalışmalarının başlaması, su hasadı sistemlerinin kurulması ve kompost gibi uygulanabilir doğa temelli çözümlerin devreye alınması bekleniyor. İlerleme; restore edilen hektar miktarı, eğitim alan kişi sayısı ve oluşturulan geçim fırsatları gibi ölçülebilir göstergelerle düzenli olarak takip edilecek ve kamuoyuyla paylaşılacak. İkinci yılın başından itibaren yenilenmiş orman alanları, çalışan sistemler ve aktif topluluk katılımı gibi gözle görülür sonuçlar ortaya çıkacak. Ormanları onardığımızda yalnızca ağaç dikmiyoruz; su kalitesini iyileştiriyor, sel riskini azaltıyor, iklim dayanıklılığını güçlendiriyor ve istihdam yaratıyoruz. UNDP, bu başlangıç finansmanının ek yatırımlar için bir katalizör olmasını hedefliyor. Proje kapsamında geliştirilecek ekosistem restorasyonu ve doğa temelli istihdam rehberleri küresel ölçekte paylaşılacak.

Yukarı Nasırlı neden pilot köy seçildi? Yeni köy ve alanlar seçilecek mi?

Pilot köy seçimi; çevresel kırılganlık, topluluk ihtiyaçları ve restorasyon potansiyeli gibi kriterler doğrultusunda Orman Genel Müdürlüğü yönlendirmesi ve UNDP’nin yaptığı çok ölçütlü değerlendirme sonucunda gerçekleştirildi. Pilot uygulamanın amacı diğer yerleri dışlamak değil, ölçeklenebilir ve etkili bir model geliştirmek. Uygulamanın başarıyla doğrulanmasının ardından projenin, yaklaşık 20 ilave köye yaygınlaştırılması hedefleniyor.